Rüçhan hakkı: yurt dışına kaç ay içinde başvurmalısınız?

Yazan: Işıl Çavuş · 28 Ekim 2026 · Yurt dışı başvuru

Türkiye'de markanız için başvurdunuz. Birkaç ay sonra Almanya'ya ya da Birleşik Arap Emirlikleri'ne satış yapmaya başlıyorsunuz ve markanızı orada da korumak istiyorsunuz. Bu arada o ülkede başka biri aynı ya da benzer bir markayla başvurmuş olabilir. İşte rüçhan hakkı tam bu durum için vardır.

Rüçhan hakkı nedir?

Rüçhan hakkı, Sınai Mülkiyetin Korunmasına İlişkin Paris Sözleşmesi'nin 4. maddesinden doğan bir önceliktir. Sözleşmeye taraf bir ülkede ilk başvurunuzu yaptıktan sonra, belirli bir süre içinde diğer taraf ülkelerde aynı konu için yapacağınız başvurular, ilk başvurunuzun tarihinde yapılmış gibi değerlendirilir. Türkiye, Paris Sözleşmesi'ne taraftır.

Sonuç şudur: bu süre içinde başka biri o ülkede başvursa bile, sizin yurt dışı başvurunuz Türkiye'deki başvuru tarihinizle öne geçer.

Süreler

• Marka: ilk başvurudan itibaren 6 ay.
• Tasarım: ilk başvurudan itibaren 6 ay.
• Patent ve faydalı model: ilk başvurudan itibaren 12 ay.

Süre, Türkiye'deki başvurunun tarihinden işler; tescil tarihinden değil. Tescili beklemeniz gerekmez. Bu yüzden yurt dışı planınız varsa takvim, Türkiye başvurusunu yaptığınız gün başlar.

Hangi yollarla kullanılır?

Rüçhan hakkı her yolda kullanılabilir:

• Ulusal başvurular: her ülkenin kurumuna ayrı ayrı yapılan başvurular.
• Bölgesel başvurular: örneğin AB markası.
• Uluslararası başvurular: markada Madrid Sistemi, tasarımda Lahey Sistemi, patentte PCT. Türkiye'den yapılan Madrid ve PCT başvuruları TÜRKPATENT üzerinden yürür.

Hangi yolun size uygun olduğu ülke sayısına, bütçeye ve ürünün nerede satılacağına bağlıdır. Madrid mi, ulusal başvuru mu yazımız bu seçimi anlatır.

Rüçhan kendiliğinden işlemez

Rüçhan hakkı talebe bağlıdır; kurum bunu kendiliğinden dikkate almaz. Yurt dışı başvuruda rüçhan talebinin yapılması ve ilk başvurunun bilgilerinin (ülke, tarih, numara) bildirilmesi gerekir. Birçok kurum ayrıca belirli bir süre içinde rüçhan belgesi ister. Süresinde belgelendirilmeyen talep yapılmamış sayılabilir. Bu ayrıntılar ülkeden ülkeye değişir.

Rüçhan yalnız aynı marka ve aynı mal ya da hizmetler, aynı tasarım veya aynı buluş için geçerlidir. Yurt dışında markayı değiştirirseniz ya da listeyi genişletirseniz, yeni kısım için rüçhan tarihi işlemeyebilir.

Süreyi kaçırırsanız

Süre dolduktan sonra da yurt dışında başvurabilirsiniz; ancak başvurunuz o ülkedeki kendi tarihini alır. Arada başka biri başvurmuşsa öncelik onda olabilir. Patentte durum daha ağırdır: buluşunuz bu arada yayımlanmışsa, yeni başvuru yenilik şartını karşılamayabilir.

Pratik bir takvim

• Türkiye başvurusunu yaptığınız gün, yurt dışı süresini (marka ve tasarımda 6 ay, patentte 12 ay) takviminize yazın.
• İlk 2-3 ay içinde hangi ülkelerde koruma istediğinize karar verin ve oralarda ön araştırma yapın.
• Yolu (ulusal, bölgesel, uluslararası) ve bütçeyi belirleyin; uygun devlet desteklerini hesaba katın.
• Son haftaya bırakmayın: çeviriler, vekâletnameler ve yerel vekil işlemleri zaman alır.

Türkiye'deki başvurunuzu ve yurt dışı başvurularınızı birlikte planlarız: süreyi takip eder, ülkeleri ve yolu sizinle seçer, yurt dışında yerel iş ortaklarımızla başvururuz. Bir başvurunun tescil edileceğini vaat edemeyiz; ama sürenin kaçmaması bizim işimizdir. Ücretsiz bir görüşme planlayın.

Sık sorulan sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tavsiye niteliği taşımaz. Kurallar ve destekler değişebilir; kendi durumunuz için resmî kaynağa bakın.